سیلاژ یونجه

سیلاژ یونجه علوفه‌ای است که از گیاه یونجه تازه پس از خرد کردن و فشرده‌سازی در محیط بدون هوا (سیلو) و تخمیر لاکتیکی به‌دست می‌آید.

در واقع به‌جای خشک‌کردن کامل یونجه در مزرعه (یونجه خشک/کاه یونجه)، آن را در رطوبت مشخصی (تقریباً ۳۰–۴۰٪ ماده خشک) برداشت، خرد، فشرده و کاملاً پوشانده می‌کنند تا بدون حضور اکسیژن تخمیر شود.

نتیجه، علوفه‌ای است با:

رطوبت بالا

بوی تخمیری ملایم (ترش خوشبو)

پروتئین نسبتاً بالا (نسبت به بسیاری علوفه‌ها)

قابلیت هضم خوب برای نشخوارکنندگان

 

مزایای سیلاژ یونجه

منبع علوفه پروتئینی باکیفیت

یونجه ذاتاً پروتئین زیادی دارد؛ اگر سیلاژ درست تهیه شود، بخش زیادی از این پروتئین حفظ می‌شود.

برای گاو شیری، گاو پرواری، گوسفند و بز به‌عنوان علوفه پروتئینی بسیار ارزشمند است.

 

حفظ برگ و کاهش ریزش نسبت به یونجه خشک

در خشک‌کردن یونجه در مزرعه، به‌خصوص در برداشت‌های دیر یا در باد، برگ‌های ریز پروتئین‌دار به‌راحتی می‌ریزند.

در سیلاژ، چون یونجه زودتر و در حالت مرطوب‌تر خرد و سیلو می‌شود، ریزش برگ کمتر است و پروتئین بیشتری حفظ می‌شود.

 

خوش‌خوراکی و مصرف مناسب

در صورت تخمیر صحیح، سیلاژ یونجه برای دام خوش‌خوراک است و مصرف ماده خشک را بالا نگه می‌دارد.

بافت نرم و بوی تخمیری ملایم باعث می‌شود گاو و گوسفند به‌خوبی آن را بخورند.

 

ثبات کیفیت و امکان ذخیره طولانی‌مدت

پس از پر شدن و پوشش کامل سیلو، اگر هوا به داخل نفوذ نکند، سیلاژ را می‌توان چند ماه تا یک سال و بیشتر نگه داشت.

این باعث می‌شود در طول سال، علوفه نسبتاً یکنواخت در دسترس باشد.

 

 

کاهش وابستگی به شرایط هوا برای خشک‌کردن

خشک‌کردن یونجه در مزرعه به هوای آفتابی و چند روز بدون باران نیاز دارد.

در سیلاژ، نیاز نیست یونجه کاملاً خشک شود؛ در رطوبت بالاتری برداشت و ذخیره می‌شود، در نتیجه ریسک از دست رفتن کیفیت به علت باران کمتر است.

 

کمتر بودن گرد و غبار نسبت به یونجه خشک

برای دام و حتی کارگران، تنفس گرد و غبار یونجه خشک می‌تواند مشکل‌ساز باشد؛ سیلاژ به‌مراتب گرد و غبار کمتری دارد.

 

امکان تنظیم بهتر جیره در جیرهٔ کامل مخلوط

در سیستم جیره کامل مخلوط (جیرهٔ کامل مخلوط)، سیلاژ یونجه به‌راحتی با سیلاژ ذرت، کنسانتره، تفاله‌ها و… مخلوط می‌شود و جیره یکنواخت‌تری به دام می‌رسد.

 

نکات احتیاطی کوتاه:

اگر یونجه با رطوبت خیلی بالا سیلو شود یا فشردگی و پوشش خوب نباشد، خطر فساد، کپک، بوی بد و افت شدید ارزش غذایی وجود دارد. پروتئین یونجه در سیلاژ می‌تواند تا حدی به شکل نیتروژن محلول درآید؛ بنابراین تعادل انرژی و پروتئین جیره باید بررسی شود. نفوذ هوا در باز کردن سیلو باید حداقل شود تا کپک نزند.

 

موارد استفاده سیلاژ یونجه

گاو شیری

یکی از مصرف‌کنندگان اصلی سیلاژ یونجه:

به‌عنوان علوفه پروتئینی در کنار سیلاژ ذرت، علوفه خشک، تفاله‌ها و کنسانتره.

برای تأمین پروتئین قابل تخمیر در شکمبه و بخشی فیبر قابل هضم.

در جیرهٔ کامل مخلوط، معمولاً بخشی از علوفه روزانه را (بر حسب ماده خشک) از سیلاژ یونجه تأمین می‌کنند.

کیفیت سیلاژ (رنگ سبز/زیتونی، بوی خوش، کپک نداشتن) برای گاوهای پر تولید بسیار مهم است.

 

گاو پرواری

به‌عنوان علوفه پروتئینی و فیبری در کنار سیلاژ ذرت، کاه و کنسانتره غلات:

تأمین فیبر و پروتئین

کمک به رشد عضله و حفظ سلامت شکمبه

در دوره‌های میانی پروار، می‌تواند بخشی از علوفه اصلی باشد و در دوره پایانی طبق هدف پرورش تنظیم شود.

 

 

گوسفند و بز

در واحدهای گوسفند و بز صنعتی یا نیمه‌صنعتی:

به‌عنوان علوفه با پروتئین نسبتاً بالا در دوره پرواربندی بره و بزغاله

در میش و بز ماده در اواخر آبستنی و اوایل شیردهی

باید عادت‌دهی تدریجی رعایت شود و از مصرف ناگهانی حجم بالا برای جلوگیری از مشکلات گوارشی پرهیز شود.

 

گاو میش، گاو بومی و سایر نشخوارکنندگان

برای همه نشخوارکنندگان متوسط و درشت‌اندام قابل استفاده است، به‌خصوص در سیستم‌های نیمه‌صنعتی و صنعتی.

در مناطق با کشت زیاد یونجه، سیلاژ یونجه می‌تواند پایه اصلی علوفه زمستانه باشد.

 

استفاده در جیره‌های مخلوط کامل جیرهٔ کامل مخلوط

در دامداری‌های بزرگ، سیلاژ یونجه معمولاً همراه با:

سیلاژ ذرت

تفاله چغندر، کاه، یونجه خشک (در صورت وجود)

کنسانتره (ذرت، جو، کنجاله سویا، کلزا، آفتابگردان و…)

مخلوط شده و به‌صورت جیرهٔ کامل مخلوط به دام داده می‌شود که از نظر یکنواختی و کنترل مصرف هر جزء، مزیت دارد.

 

ترکیب با سایر علوفه‌ها برای بالانس پروتئین و انرژی

سیلاژ یونجه (پروتئینی‌تر) را معمولاً در کنار سیلاژ ذرت (انرژی‌زا و نشاسته‌ای) استفاده می‌کنند تا:

تعادل پروتئین و انرژی برقرار شود.

فیبر مؤثر و قابل‌تخمیر هر دو تأمین گردد.