تفاله چغندر قند

تفاله چغندر قند

محصول جانبی کارخانه‌های قند است که بعد از استخراج شکر از ریشه چغندر باقی می‌ماند.

به دو شکل اصلی وجود دارد:

تفاله تازه یا تر (مرطوب)

تفاله خشک (ریز یا پرک، گاهی پلت‌شده)

 

از نظر تغذیه‌ای:

منبع عالی فیبر قابل‌تخمیر و انرژی برای نشخوارکنندگان

پروتئین متوسط رو به پایین (تقریباً ۸–۱۰٪)

کلسیم نسبتاً خوب، ولی فسفر آن پایین است و باید در جیره اصلاح شود.

 

مزایای تفاله چغندر قند

فیبر باکیفیت و قابل‌تخمیر در شکمبه

فیبر آن سریع و خوب در شکمبه تخمیر می‌شود، بدون اینکه مثل غلات خطر اسیدوز شدید ایجاد کند.

به تعادل تخمیر شکمبه و سلامت آن کمک می‌کند.

 

منبع خوب انرژی برای نشخوارکنندگان

اگرچه مثل غلات پرانرژی نیست، اما نسبت به بسیاری از علوفه‌ها انرژی بالاتری دارد.

ترکیب مناسبی از فیبر قابل‌تخمیر و انرژی فراهم می‌کند.

 

بهبود مصرف خوراک و خوش‌خوراکی

معمولاً دام‌ها تفاله را دوست دارند؛ به‌خصوص وقتی با کنسانتره یا سیلاژ مخلوط شود.

باعث افزایش مصرف خوراک و ثبات بیشتر جیره می‌شود.

 

کمک به افزایش چربی شیر و سلامت شکمبه (در گاو شیری

به دلیل فیبر قابل‌تخمیر، اسیدهای چرب فرار مناسب برای تولید چربی شیر فراهم می‌کند.

در مقایسه با استفاده زیاد از نشاسته، برای چربی شیر و درجهٔ اسیدیته شکمبه مفیدتر است.

 

 

 

کمک به تأمین آب بدن (در نوع تر) و کاهش یبوست

تفاله تر، رطوبت بالایی دارد و در کنار فیبر محلول، به بهبود وضعیت روده و جلوگیری از یبوست کمک می‌کند.

حتی تفاله خشک هم وقتی با آب خیس شود، آب زیادی جذب می‌کند.

 

قیمت معمولاً مناسب و در دسترس بودن (در مناطق قندسازی

در مناطق نزدیک کارخانه‌های قند، نسبتاً اقتصادی و در حجم بالا قابل تأمین است.

 

نکات احتیاطی کوتاه:

تفاله خشک باید به‌تدریج وارد جیره شود تا دستگاه گوارش عادت کند. در جیره گاو و گوسفند، جایگزین کامل علوفه بلند (یونجه، کاه، سیلاژ) نمی‌شود؛ چون برای نشخوار به فیبر بلند هم نیاز است. تفاله تر باید از نظر کپک‌زدگی و فساد کنترل شود

موارد استفاده تفاله چغندر قند

 

گاو شیری

استفاده در جیره جیرهٔ کامل مخلوط یا کنسانتره برای:

تأمین فیبر قابل‌تخمیر و انرژی

کمک به حفظ چربی شیر و سلامت شکمبه

به‌عنوان بخشی از علوفه و منابع انرژی، نه تنها منبع فیبر.

سطح مصرف (بسته به شرایط و نوع تفاله): معمولاً تا حدود ۲–۵ کیلوگرم ماده خشک در روز/گاو (با تنظیم متخصص جیره).

 

گاو پرواری

مخوط با سیلاژ، کاه و کنسانتره برای:

افزایش انرژی جیره نسبت به علوفه خالص

حفظ سلامت شکمبه در کنار غلات (جو، ذرت و…)

می‌تواند بخشی از جایگزین علوفه و بخشی از منبع انرژی باشد.

 

 

 

 

گوسفند و بز

در واحدهای پرواربندی:

به صورت مخلوط با جو، ذرت، کاه و یونجه در کنسانتره یا جیره مخلوط.

به بهبود خوش‌خوراکی، انرژی و فیبر کمک می‌کند.

مقدار مصرف باید با توجه به وزن دام و بقیه اجزای جیره تنظیم شود.

 

اسب در بسیاری از کشورها

به صورت خیس‌شده (برای جلوگیری از خفگی) به‌عنوان منبع فیبر و انرژی قابل‌هضم استفاده می‌شود.

در این موارد همیشه توصیه به خیساندن کامل تفاله خشک قبل از مصرف می‌شود.

 

تفاله تر در نزدیکی کارخانه‌ها

به‌صورت تازه (تر) در گاوداری‌ها و دامداری‌های نزدیک کارخانه قند:

مخلوط با سایر علوفه‌ها در جیره روزانه

نیاز به مدیریت خوب سیلو کردن یا مصرف سریع برای جلوگیری از فساد دارد.

 

استفاده در خوراک صنعتی آماده

در کارخانه‌های خوراک دام، تفاله خشک (ریزی یا پلت) به‌عنوان یکی از اجزای فرمول کنسانتره گاو، گوسفند و بعضاً اسب استفاده می‌شود.

این جمع‌بندی کلی‌ترین نکات مهم تفاله چغندر قند در تغذیه دام را پوشش می‌دهد.