سبوس گندم

پوسته و لایه‌های خارجی دانه گندم است که در فرآیند آردگیری جدا می‌شود.

از رایج‌ترین خوراک‌های جانبی در تغذیه دام و طیور است.

ترکیب تغذیه‌ای کلی (بسته به نوع آسیاب و میزان آرد مخلوط):

پروتئین خام حدود ۱۳–۱۷٪

فیبر خام نسبتاً بالا

انرژی متوسط (کمتر از غلات کامل مثل جو و ذرت)

فسفر بالا (بیشتر به شکل فیتات)، کلسیم کم

مقداری ویتامین‌های گروه ب

 

مزایای سبوس گندم

منبع فیبر و پروتئین متوسط با قیمت اقتصادی

فیبر محلول و نامحلول دارد؛ به عملکرد دستگاه گوارش کمک می‌کند.

پروتئین متوسط آن می‌تواند بخشی از نیاز پروتئینی را تأمین کند، به‌خصوص در نشخوارکنندگان.

 

خوش‌خوراکی و بهبود حرکت روده=

برای گاو، گوسفند، بز، اسب و حتی طیور (در حد متعادل) خوش‌خوراک است.

خاصیت ملین ملایمی دارد و می‌تواند به کاهش یبوست کمک کند، مخصوصاً وقتی با آب خیس شود.

 

بهبود بافت و مخلوط شدن جیره

در کنسانتره و خوراک‌های مخلوط، به دلیل بافت پُف‌دار، به یکنواخت شدن مخلوط کمک می‌کند.

به‌عنوان حامل (حامل) خوبی برای افزودنی‌ها، مکمل‌های معدنی–ویتامینه و نمک‌ها استفاده می‌شود.

 

در دسترس بودن و حجم مناسب

در اکثر مناطق، به‌علت وجود آسیاب‌های آرد، سبوس گندم نسبتاً فراوان و در دسترس است.

نسبت به بسیاری خوراک‌های جانبی دیگر، قیمت آن معمولاً رقابتی است.

 

قابلیت استفاده در گونه‌های مختلف

در نشخوارکنندگان، اسب، گاو میش، و تا حدی در طیور و خرگوش قابل استفاده است.

در خوراک صنعتی، یکی از اجزای ثابت بسیاری از کنسانتره‌ها و پلت‌ها است.

 

نکات احتیاطی کوتاه:

فسفر بالا و کلسیم کم دارد؛ اگر زیاد مصرف شود، نسبت کلسیم به فسفر به هم می‌خورد و باید با منابع کلسیم اصلاح شود. فیبر نسبتاً بالا، انرژی جیره را رقیق می‌کند؛ مصرف خیلی زیاد در طیور باعث کاهش رشد و عملکرد می‌شود. وجود فیتات می‌تواند در دسترس بودن بخشی از فسفر و بعضی مواد معدنی را کاهش دهد

 

موارد استفاده سبوس گندم

گاو شیری

در کنسانتره یا جیرهٔ کامل مخلوط به‌عنوان:

منبع فیبر سریع‌تخمیر و پروتئین متوسط

کمک به عملکرد شکمبه و حرکت بهتر خوراک

معمولاً چند کیلو در روز (به‌صورت ماده تازه، بسته به کل جیره و سطح تولید) استفاده می‌شود، همراه با اصلاح کلسیم (مثلاً سنگ آهک).

 

گاو پرواری

در کنسانتره پرواری، همراه با ذرت، جو، کنجاله‌ها و تفاله‌ها:

کمک به تنظیم فیبر جیره در کنار غلات

بهبود خوش‌خوراکی و بافت خوراک

نباید آن‌قدر زیاد شود که انرژی جیره بیش از حد رقیق شود.

 

گوسفند و بز (پرواری و داشتی)

در جیره بره و بزغاله پرواری، به‌صورت مخلوط با جو، ذرت، کاه و یونجه:

تأمین فیبر و بخشی از پروتئین

در میش و بز ماده در اواخر آبستنی و اوایل شیردهی، به‌عنوان جزئی از کنسانتره، با در نظر گرفتن تعادل کلسیم به فسفر.

 

 

 

 

طیور (مرغ گوشتی، تخم‌گذار، بوقلمون و …)

در سطح محدود، بیشتر به‌عنوان منبع فیبر و حجیم‌کننده خوراک:

به‌خصوص در مرغ تخم‌گذار و پولت‌ها برای سلامت دستگاه گوارش.

میزان مصرف باید کم و حساب‌شده باشد، چون فیبر زیاد می‌تواند انرژی جیره را کاهش داده و ضریب تبدیل را بدتر کند.

 

اسب و سایر تک‌معده‌ای‌های علف‌خوار

در جیره اسب، معمولاً به‌صورت خیس‌شده (مخلوط با آب) یا همراه با جو و سایر غلات:

کمک به حجم و فیبر جیره

کاهش خطر یبوست

باید همراه با علوفه بلند (یونجه، کاه) و نه به‌عنوان جایگزین کامل علوفه استفاده شود.

 

خوراک صنعتی و به‌عنوان حامل مکمل‌ها

در کارخانه‌های خوراک دام:

جزء ثابت بسیاری از کنسانتره‌ها و پلت‌های گاو، گوسفند و بعضی طیور

حامل مناسبی برای مواد معدنی، ویتامینی، داروها و افزودنی‌ها به دلیل ساختار پُف‌دار و قدرت جذب بالا