جو دامی

جو یکی از غلات مهم در تغذیه دام و طیور است، مخصوصاً در مناطق خنک‌تر و خشک.

به‌صورت دانه کامل، خردشده، آسیاب‌شده یا پرک‌شده در جیره استفاده می‌شود.

ترکیب تغذیه‌ای کلی (تقریبی):

انرژی نسبتاً بالا، اما کمی کمتر از ذرت

پروتئین خام حدود ۱۰–۱۳٪

فیبر بیشتر از ذرت (به‌خصوص اگر پوسته جدا نشده باشد)

مواد معدنی متوسط، کلسیم کم، فسفر متوسط

 

مزایای جو دامی

منبع خوب انرژی و پروتئین متوسط

نسبت به بسیاری علوفه‌ها انرژی بالاتر و نسبت به ذرت پروتئین کمی بیشتر دارد.

برای رشد، پروار، و تولید شیر مناسب است، مخصوصاً وقتی با سایر خوراک‌ها ترکیب شود.

 

فیبر بیشتر نسبت به ذرت

فیبر بالاتر، تخمیر را کمی آهسته‌تر می‌کند و از نظر سلامت شکمبه (در نشخوارکنندگان) مزیت دارد.

در مقایسه با ذرت، خطر اسیدوز شکمبه‌ای کمی کمتر است (البته همچنان در مصرف زیاد باید احتیاط شود).

 

خوش‌خوراکی برای نشخوارکنندگان و اسب

گاو، گوسفند، بز و اسب معمولاً جو را به‌خوبی می‌خورند.

بافت و طعم آن مناسب است، به‌خصوص وقتی کمی خرد یا کوبیده شود.

 

هماهنگی خوب با کنجاله‌ها و سبوس‌ها

با کنجاله سویا، کلزا، آفتابگردان و سبوس گندم ترکیب بسیار متعادلی از انرژی و پروتئین می‌دهد.

پایه بسیاری از کنسانتره‌های گاو و گوسفند بر پایه جو + کنجاله + سبوس است.

 

 

 

در دسترس بودن در بسیاری مناطق

در بخش بزرگی از کشورها، کشت جو رایج است و در نتیجه جو دامی نسبتاً در دسترس و از نظر اقتصادی قابل قبول است.

 

نکات احتیاطی کوتاه:

مثل همه غلات، نشاسته بالایی دارد؛ مصرف ناگهانی یا بیش از حد، به‌خصوص به‌صورت آسیاب خیلی ریز، می‌تواند باعث اسیدوز و نفخ در نشخوارکنندگان شود. جو خیلی ریز آسیاب‌شده برای اسب و گوسفند باید با احتیاط مصرف شود. تعادل کلسیم/فسفر در جیره باید اصلاح شود چون جو کلسیم کم و فسفر نسبی دارد

 

موارد استفاده جو دامی

گاو شیری

به‌عنوان بخش مهمی از کنسانتره یا جیرهٔ کامل مخلوط:

تأمین انرژی و بخشی از پروتئین

کمک به تولید شیر و حفظ وضعیت بدنی

معمولاً به‌صورت:

جو خردشده/کوبیده

یا پرک‌شده، داخل جیره مخلوط با سیلاژ ذرت، سیلاژ یونجه، تفاله، کنجاله‌ها و سبوس.

 

گاو پرواری

یکی از غلات اصلی در جیره پرواری:

همراه با ذرت، سبوس، کنجاله‌ها و علوفه (کاه، سیلاژ، یونجه)

برای:

افزایش انرژی جیره

رشد سریع و بهبود ضریب تبدیل خوراک

سنگین کردن ناگهانی جیره با جو زیاد بدون علوفه کافی، خطر اسیدوز دارد.

 

 

 

 

 

 

گوسفند و بز (پرواری و داشتی)

در پرواربندی بره و بزغاله:

اغلب پایه کنسانتره جو + کمی ذرت/سبوس + کنجاله سویا/کلزا + نمک و مکمل‌ها است.

در میش و بز ماده در اواخر آبستنی و اوایل شیردهی برای:

تأمین انرژی اضافه

جلوگیری از لاغری و کتوز

جو معمولاً به‌صورت کوبیده/خردشده استفاده می‌شود، نه کامل و دست‌نخورده.

 

اسب

یکی از خوراک‌های بسیار رایج برای اسب:

انرژی مناسب، هضم نسبتاً خوب نشاسته در روده کوچک

معمولاً به‌صورت:

جو پرک‌شده یا کمی خردشده

نباید جایگزین کامل علوفه (یونجه، کاه) شود؛ نسبت جو به علوفه باید متعادل باشد.

 

طیور (مرغ گوشتی، تخم‌گذار و …)

در بعضی جیره‌ها، بخشی از غلات (مثلاً به‌جای قسمتی از ذرت یا گندم) از جو تأمین می‌شود.

به‌دلیل فیبر و بتاگلوکان‌ها، مصرف آن باید کنترل شود و معمولاً با آنزیم‌های مخصوص (در جیره صنعتی) همراه می‌شود تا هضم بهتر شود.

سطح مصرف معمولاً کمتر از ذرت/گندم است و به فرمول علمی بستگی دارد.

 

سایر کاربردها و خوراک صنعتی

در کارخانه‌های خوراک دام:

به‌عنوان غله پایه در کنسانتره گاو، گوسفند و بز

در برخی جیره‌های اسب و خرگوش، همراه با علوفه خشک

گاهی در ترکیب با ذرت، گندم، سبوس‌ها و کنجاله‌ها برای تنظیم انرژی، فیبر و پروتئین.