کنجاله کلزا

محصول جانبی دانه روغنی کلزا است که بعد از روغن‌کشی، باقیمانده آن خشک و آسیاب می‌شود.

از مهم‌ترین منابع پروتئین گیاهی در کنار کنجاله سویا در جیره دام و طیور است.

ترکیب تغذیه‌ای تقریبی (در نوع متداول امروز – کلزای اصلاح‌شده / کانولا):

پروتئین خام حدود ۳۵–۴۰٪

فیبر خام نسبتاً بالاتر از کنجاله سویا

اسیدهای آمینه ضروری خوب، به‌خصوص متیونین نسبتاً بالا

مواد معدنی مناسب (به‌ویژه فسفر)، ولی سدیم و کلسیم آن باید از منابع دیگر تکمیل شوند.

در مقایسه با کلزای قدیمی، ارقام امروزی «کم گلوکوزینولات و کم اسید اروسیک» هستند، یعنی عوامل ضدتغذیه‌ای آن‌ها خیلی کمتر شده است.

 

مزایای کنجاله کلزا

منبع پروتئین گیاهی مناسب و اقتصادی

پروتئین نسبتاً بالا و کیفیت قابل قبول دارد.

معمولاً قیمت آن در بسیاری بازارها پایین‌تر از کنجاله سویا است، بنابراین از نظر اقتصادی جذاب است.

 

اسیدهای آمینه باکیفیت، مخصوصاً متیونین

در مقایسه با کنجاله سویا، متیونین بیشتری دارد و می‌تواند بخشی از نیاز متیونین جیره را تأمین کند.

این موضوع برای طیور و گاو شیری مهم است.

 

پروتئین مناسب برای نشخوارکنندگان (بخشی به صورت بای‌پس

بخشی از پروتئین کنجاله کلزا در شکمبه کمتر تجزیه می‌شود و در روده کوچک جذب می‌شود (پروتئین عبوری / بای‌پس) که برای گاو شیری پر تولید یک مزیت است.

 

غنی از فسفر و برخی مواد معدنی

می‌تواند بخشی از نیاز فسفر جیره را تأمین کند (البته تعادل کلسیم/فسفر باید رعایت شود).

 

امکان جایگزینی بخشی از کنجاله سویا

در خیلی از فرمول‌ها، بخشی از پروتئین سویا را می‌توان با کنجاله کلزا جایگزین کرد، بدون افت محسوس در عملکرد، اگر کل جیره درست متعادل شود.

 

 

 

استفاده از منابع داخلی و کاهش وابستگی

در کشورهایی که کلزا کشت می‌شود، استفاده از کنجاله کلزا باعث استفاده بهتر از منابع داخلی و کاهش وابستگی به واردات سویا می‌شود.

نکات احتیاطی کوتاه:

به علت فیبر بالاتر و باقی‌مانده‌ی گلوکوزینولات‌ها، سطح مصرف باید کنترل شود؛ به‌خصوص در طیور و خوک. مصرف بسیار زیاد می‌تواند روی خوراک‌پذیری، عملکرد تیروئید و کیفیت تخم‌مرغ/گوشت اثر منفی بگذارد. در نشخوارکنندگان تحمل بالاتر است، ولی باز هم تعادل جیره مهم است

 

موارد استفاده کنجاله کلزا

گاو شیری

به‌عنوان منبع پروتئین در کنسانتره و جیرهٔ کامل مخلوط:

تأمین پروتئین قابل تجزیه در شکمبه + بخشی پروتئین عبوری

کمک به تولید شیر و بهبود درصد پروتئین شیر

معمولاً بخشی از کنجاله سویا را با کلزا جایگزین می‌کنند تا هزینه کاهش یابد، در حالی که عملکرد حفظ شود.

گاو پرواری

در کنسانتره پرواری برای:

افزایش پروتئین جیره

رشد عضله و افزایش وزن روزانه

در کنار غلات (ذرت، جو) و سایر منابع پروتئین استفاده می‌شود.

 

گوسفند و بز (پرواری و داشتی)

در جیره بره و بزغاله پرواری، به‌عنوان منبع پروتئین در کنار جو، ذرت، کاه و یونجه.

در میش و بز ماده در اواخر آبستنی و اوایل شیردهی برای تأمین پروتئین اضافی مورد نیاز.

 

طیور (مرغ گوشتی، تخم‌گذار، بوقلمون و …)

می‌تواند بخشی از منبع پروتئین گیاهی را تشکیل دهد:

جایگزینی درصدی از کنجاله سویا در جیره، با توجه به فیبر و محدودیت گلوکوزینولات.

سطح مصرف باید محدود و طبق فرمول علمی تنظیم شود، معمولاً درصد استفاده از کنجاله کلزا در طیور کمتر از نشخوارکنندگان است.

 

آبزیان و سایر گونه‌ها

در برخی جیره‌های ماهی و دیگر گونه‌ها، به صورت محدود و مخلوط با سایر منابع پروتئین استفاده می‌شود، مشروط به کنترل عوامل ضدتغذیه‌ای و فیبر.

 

خوراک صنعتی آماده

در کارخانه‌های خوراک دام، کنجاله کلزا:

در کنسانتره گاو شیری و پرواری

در جیره گوسفند و بز

در برخی فرمول‌های طیور

به‌عنوان مکمل پروتئین گیاهی ارزان‌تر در کنار سویا، آفتابگردان و سایر منابع استفاده می‌شود.