کنجاله آفتابگردان

محصول جانبی دانه روغنی آفتابگردان است که بعد از روغن‌کشی، باقیمانده‌ی دانه خشک و آسیاب می‌شود.

یکی از منابع مهم پروتئین گیاهی در تغذیه نشخوارکنندگان و تا حدی طیور است.

ترکیب تغذیه‌ای تقریبی (بسته به مقدار پوست در محصول):

پروتئین خام حدود ۲۸–۳۸٪

فیبر خام نسبتاً بالا، به‌خصوص در انواع پُرپوست

اسیدهای آمینه مناسب، اما لیزین کمتر از کنجاله سویا

مواد معدنی خوب، مخصوصاً فسفر نسبتاً مناسب

 

دو نوع اصلی از نظر میزان پوست:

 

با پوست (فیبر و حجم بیشتر، پروتئین پایین‌تر)

بدون پوست یا کم‌پوست (پروتئین بالاتر، فیبر کمتر، کیفیت بهتر)

 

مزایای کنجاله آفتابگردان

 

منبع پروتئین گیاهی قابل قبول و غالباً اقتصادی

در بسیاری از مناطق، قیمت آن کمتر از کنجاله سویا است.

برای نشخوارکنندگان، پروتئین آن از نظر اقتصادی/عملی قابل استفاده است.

 

فیبر نسبتاً زیاد (به‌خصوص نوع با پوست)

برای نشخوارکنندگان می‌تواند بخشی از فیبر جیره را تأمین کند.

به بهبود عملکرد شکمبه و جلوگیری از اسیدوز (در کنار سایر علوفه) کمک می‌کند.

 

اسیدهای آمینه مناسب، به‌ویژه در نوع کم‌پوست/بدون پوست

اگرچه لیزین آن از کنجاله سویا کمتر است، اما ترکیب کلی اسیدهای آمینه برای گاو و گوسفند مناسب است.

در کنار سایر منابع پروتئین و غلات می‌تواند نیاز پروتئینی را پوشش دهد.

 

پروتئین نسبتاً بای‌پس برای نشخوارکنندگان (تا حدی

بخشی از پروتئین آن در شکمبه کمتر تجزیه می‌شود و در روده کوچک جذب می‌شود، اتفاقی که برای گاو شیری پر تولید می‌تواند مفید باشد.

 

قابل استفاده در ترکیب با سایر کنجاله‌ها

می‌توان آن را با کنجاله سویا، کلزا و سایر منابع پروتئین مخلوط کرد تا جیره متعادل‌تر و اقتصادی‌تر شود.

 

استفاده از منابع داخلی

در مناطق کشت آفتابگردان، استفاده از کنجاله آن به کاهش وابستگی به واردات سایر کنجاله‌ها کمک می‌کند.

 

نکات احتیاطی کوتاه:

فیبر بالا (به‌خصوص در نوع پرپوست) مصرف آن را در طیور محدود می‌کند و در نشخوارکنندگان هم نباید آن‌قدر زیاد باشد که جای علوفه با فیبر بلند را بگیرد. لیزین نسبتاً پایین است، بنابراین در جیره طیور و تک‌معده‌ای‌ها معمولاً باید با منابع دیگر یا لیزین سنتتیک جبران شود. کیفیت محصول به میزان پوست، روش روغن‌کشی و تازه بودن بستگی دارد

 

موارد استفاده کنجاله آفتابگردان

گاو شیری

به‌عنوان بخشی از منبع پروتئین در کنسانتره و جیرهٔ کامل مخلوط:

تأمین پروتئین قابل تجزیه در شکمبه + بخشی پروتئین عبوری

در کنار کنجاله سویا، کلزا و سایر منابع پروتئینی

می‌تواند بخشی از مصرف کنجاله سویا را با قیمت کمتر جایگزین کند، به شرطی که تعادل اسیدهای آمینه و انرژی

رعایت شود.

 

گاو پرواری

در کنسانتره پرواری همراه با ذرت، جو و سایر منابع انرژی:

تأمین پروتئین لازم برای رشد و عضله‌سازی

کمک به تأمین مقداری فیبر جیره (به‌خصوص در نوع پرپوست)

مقدار مصرف باید طوری تنظیم شود که انرژی جیره بیش از حد رقیق نشود (فیبر زیاد، انرژی کمتر).

 

گوسفند و بز (پرواری و داشتی)

در جیره بره و بزغاله پرواری همراه با غلات، کاه و یونجه:

تأمین پروتئین مورد نیاز رشد

در میش و بز ماده در اواخر آبستنی و اوایل شیردهی، برای افزایش سطح پروتئین جیره.

 

طیور (مرغ گوشتی، تخم‌گذار و …)

بیشتر در سطح محدود و علمی‌–محاسباتی:

معمولاً نوع کم‌پوست/بدون پوست می‌تواند بخشی از کنجاله سویا را جایگزین کند.

در جیره طیور باید به دلیل فیبر بالا و لیزین کمتر، میزان مصرف کنترل شود و فرمول دقیق تنظیم گردد.

 

سایر گونه‌ها و خوراک صنعتی

در برخی جیره‌های خرگوش، اسب (به‌صورت محدود و همراه با سایر مواد) می‌تواند استفاده شود، به شرط رعایت فیبر و هضم‌پذیری.

در کارخانه‌های خوراک دام:

در کنسانتره گاو شیری و پرواری

در جیره گوسفند و بز

در برخی فرمول‌های طیور به‌عنوان مکمل پروتئین گیاهی ارزان‌تر

 

اگر نوع محصولی که به آن دسترسی داری (پرپوست، کم‌پوست یا پلت‌شده) را بگویی و این‌که برای چه دامی می‌خواهی استفاده کنی، می‌توانم یک بازه مصرف تقریبی و چند نکته عملی در مورد نحوه وارد کردن تدریجی آن به جیره هم برایت بنویسم.